HYPOCHONDRIE (ziektevrees)

Letterlijk vertaald betekent hypochondrie ziektevrees. Veel mensen met een paniekstoornis hebben last van gedachten dat ze een ziekte hebben of krijgen. Bijvoorbeeld: bij hartkloppingen en een voortdurend drukkend gevoel op de borst denkt men aan het krijgen van een hartinfarct of ooit een hartaanval te krijgen. Bij duizeligheid denkt men bijvoorbeeld aan een hersenbloeding of kanker.

Mensen met een paniekstoornis laten zich ook meermalen lichamelijk onderzoeken, bang dat ze toch een ziekte hebben. Geruststelling dat er niets aan de hand is, helpt dikwijls niet. Integendeel, vaak roept het meer angst en onzekerheid op, als de betrokkene te horen krijgt ‘er is niets lichamelijks aan de hand’. Men refereert dan toch naar ‘ja, maar ik voel het toch steeds’ (zie ook: anticipatieangst).

Er dient een duidelijk onderscheid gemaakt te worden tussen hypochondrisch reageren bij paniekstoornisklachten en de hypochondrie in engere zin.
Het verschil is meestal duidelijk te merken aan de typisch lichamelijke klachten waarbij men bang is een ziekte te hebben.

Bij paniekstoornis gaat het meestal om:
- hartklachten (t.g.v. hartkloppingen en een drukkend gevoel op de borst);
- hersenbloeding of kanker (t.g.v. duizeligheid en/of vreemde ijle gevoelens in het hoofd);
- buik of maagziekte of kanker (t.g.v. misselijkheid met soms braken);
- verlamming of zenuwziekte (t.g.v. vreemde tintelingen of verdovende gevoelens in de benen of elders).

Bij hypochondrie in engere zin is de betrokkene voortdurend bezig (bang voor, overtuiging het te hebben) met het mogelijk krijgen van allerlei ziekten van verschillende aard, zonder dat hierbij van paniekklachten of paniekaanvallen sprake hoeft te zijn. Allerlei lichamelijke klachten of signalen worden dan ook als ‘het hebben of krijgen’ van een ziekte opgevat (geïnterpreteerd). Bovendien wil de betrokkene middels allerlei onderzoeken persé het bewijs van het hebben of krijgen van ziekte bewijzen.

De gedachten hebben een dwangmatig karakter. Het lijkt alsof men geen greep heeft op deze gedachten. Bovendien is er die voortdurende angst en twijfel. Allerlei lichamelijk verschijnselen en/of klachten worden meteen als ‘ernstig’ opgevat, met daarnaast de meest ernstige gevolgen.

Hypochondrie is een zeer ernstige aandoening en heeft aanzienlijke invloeden op het dagelijks functioneren (werk, privé, relaties, vrijetijd. De betrokkene kan in weinig of niets meer plezier beleven. Dikwijls is depressie een reactief gevolg.